‘Ekonomide Isınma Sürüyor, İç Tüketime Dikkat’

Okan Üniversitesi Finansal Riskleri Araştırma ve Uygulama
Merkezi’nin (OKFRAM) büyüme verilerine ilişkin raporu:

Türkiye ekonomisi, Çin’i de geride bırakarak 2011′in ilk çeyreğinde
%11′lik büyüme kaydetmiştir. Geçen yılın ilk çeyreğinde baz etkisiyle
%12 büyüyen Türkiye’nin bu yıl da yüksek oran yakalamasında özellikle
iç tüketim etkili olmuştur. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış
GSYİH değeri de bir önceki döneme göre %1.4 artış göstererek, bu yılın
ilk çeyreğindeki büyümenin baz etkisinden çok, ekonomik
aktivitelerdeki artıştan kaynaklandığını ortaya koymuştur.

İç tüketim gücünü koruyor. . .

Büyümenin alt kalemlerinde en kritik kalem iç tüketimdir. Buna göre
2010 yılındaki iç tüketim yılın ilk
çeyreğinde %11.6 artış göstererek Türkiye ekonomisini sırtlamıştır.
Buna bağlı olarak aynı dönemde ithalat %27 artış göstermiş, ihracat
artışı ise %7.7′de kalmıştır. Rakamların da ortaya koyduğu üzere
büyüme ihracata değil, iç tüketime dayalı sağlanmıştır. Bu noktada
önemli riskler mevcuttur. Özellikle ithalatta patlama yaratan bu
duruma bağlı olarak cari açık riski sürekli artış göstermektedir.
Merkez Bankası’nın krediler üzerinden kontrol altında tutmaya
çalıştığı iç tüketimde istenen başarının yakalanamadığı kredilerin
izlediği yukarı trendden anlaşılabilmektedir. Bu şartlar altında son
olarak BDDK’nın da dahil olduğu tedbir alma sürecine yönelik
gereksinim önümüzdeki aylarda da devam edebilir.

Özel sektör hız kesmiyor. . .

Rakamlardaki dikkat çekici bir diğer unsur özel sektör
yatırımlarındaki patlamadır. Nitekim, yılın ilk çeyreğinde özel sektör
tüketim harcamalarında %12.1 artış olurken, kamunun tüketim
harcamaları artışı %6.7 olarak gerçekleşmiştir. Sabit sermaye
yatırımlarının da bu yılın ilk çeyreğinde güçlü bir şekilde arttığı
ancak bu artışın büyük bir bölümünün özel sektör tarafından sağlandığı
dikkat çekmektedir. Buna göre özel sektörün yatırımlarındaki artış
%38′i aşarken, kamu yatırımlarındaki büyüme %4.9′da kalmıştır.
Büyümeye katkılar incelendiğinde ise özel sektör harcamalarının 8.7
puan, kamu harcamalarının 0.7 puan katkıda bulunduğu görülmektedir.
Özel sektörün sabit sermaye yatırımları büyümeyi 7.2 puan olarak
pozitif etkilerken, kamu yatırımlarının katkısı 0.2 puanda kalmıştır.
Büyümeyi olumlu etkileyen yatırımlardaki bu artışın olumsuz tarafı ise
dış ticarette ara malı kaleminde görülmektedir. Birçok sektörde üretim
için gerekli olan teknolojinin ithal edilmesi sonucunda dış ticaret
açığı, dolayısıyla cari işlemler açığı riskli bir boyuta ulaşmıştır.
Bu nedenle özellikle bu yıl gündeme gelen teknoloji üretimine yönelik
destek adımlarının kararlılıkla devam ettirilmesi gerekmektedir. Aksi
durumda büyümede her artış cari açık sorunu olarak geri dönecektir.

Ticarette artış dikkat çek2.2 oranında büyüme kaydederken, tarım kesimi toplamda
%4.1 büyümüştür. Hizmetler sektöründe ise büyüme %10.9′u bulmuştur.
Hizmetler sektörüne dahil olan inşaat sektöründe de %14.8′lik gelişim
kaydedilmiştir. GSYİH’ya katkılar incelendiğinde ise tarım kesiminin
katkısının 0.2 puan, sanayinin 3.4 puan, hizmetler kesiminin ise 7.4
puan olduğu görülmektedir. Alt sektörler itibariyle en hızlı artış
toptan ve perakende ticarette %17.2 ile yaşanmıştır. Merkez
Bankası’nın ve son olarak BDDK’nın tüketici kredileri üzerine aldığı
tedbirlerin ticaretteki bu artışı olumsuz etkilemesi beklenmelidir.

Türkiye parladı. . .

Son yıllarda gösterdiği performans ile dünyanın ikinci büyük ekonomisi
haline gelen Çin’in büyüme oranı 2011 yılının ilk çeyreği için %9.73
düzeyinde kalmıştır. Aynı dönemde Türkiye’nin büyüme oranı ise %11
olarak gerçekleşmiştir. Yani Türkiye, ekonomisinde yakaladığı yüksek
büyüme oranı ile sadece sınıfındaki ülkeleri geride bırakmamış, aynı
zamanda büyüme hızında dünyanın lideri konumundaki Çin’i de geçmiştir.
Bu başarı, önümüzdeki dönemde Türkiye’ye yabancı ilgisinin daha yüksek
bir düzeyde seyretmesine neden olabilecektir. Nitekim, küresel
yatırımcıların aynı grupta değerlendirdiği Brezilya vesıyla %4.19 ve %3.73 oranında kalmıştır.

2011′in ikinci çeyreği önemli. . .

Yılın ilk çeyreğinde, Euro Bölgesi’nin borç krizi, Ortadoğu ve Kuzey
Afrika’da meydana gelen ayaklanmalar ve içeride ekonomik ısınmaya
yönelik alınan tedbirlere karşın iyi bir performans ortaya koyan
Türkiye, 2011 yılının ikinci yarısında bu unsurların etkisini daha
fazla hissedebilir. Özellikle büyümenin motoru konumundaki iç tüketimi
sınırlandırmaya yönelik Merkez Bankası’nın aldığı tedbirler büyümenin
hızını yavaşlatabilir. Daha önceki raporlarımızda belirttiğimiz üzere
gecikmeli olarak büyüme rakamlarına yansıyacağına düşündüğümüz bu
tedbirlerin etkisi 2011′in 2. ve 3. çeyrek rakamlarında görülebilir.
Bu nedenle, OKFRAM olarak, 2011 yılının 2. çeyreğinden itibaren cari
açığa yönelik tedbirlerin büyüme üzerindeki etkilerinin daha fazla
hissedileceğini düşünmekteyiz. Büyüme ve cari açık arasında sağlık bir
denge kurulması için teknoloji yatırımlarına destek verilmesi
gerektiğini düşünmekteyiz.”