Rüçhan Hakki ve Bedelli Sermaye Artirimi Nedir?

Rüçhan Hakki ve Bedelli Sermaye Artirimi Nedir?

Bedelli Sermaye Artirimi, sirketlerin dis kaynaklardan temin etmis olduklari yeni kaynaklar
karsiliginda, yani bir bedel karsiliginda, hisse senedi dagittiklari sermaye artirim türüdür.
Ortaklarin Bedelli Sermaye Artirimina katilma haklari da Rüçhan Hakki olarak
adlandirilmaktadir.

Sirketleri Bedelli Sermaye Artirimi yapmaya iten baslica iki neden bulunmaktadir. Bunlardan ilki,
sirketin faaliyet hacminin büyümesine paralel olarak sermaye ihtiyacinin olmasidir. Ikincisi ise,
yeni yatirimlar neticesinde sirketlerin fon ihtiyaci içinde olmalari ve ihtiyaç duyulan fonlarin bir
kisminin sermaye artirimi yoluyla temin edilmeye çalisilmasidir.
Bedelli Sermaye Artirimi sirkete ek bir finansman kaynagi saglamaktadir. Bu kaynak genellikle
mevcut ortaklardan temin edilmekle beraber, bazi durumlarda da mevcut ortaklarin Rüçhan
Haklari kisitlanarak, yeni ortaklara bu imkan primli olarak kullandirilmaktadir. Böylece yeni
ortaklar edinebilen sirketleri bu yola iten baslica neden daha fazla fon temin etme ihtiyacidir. Bu
yolla sirketler normalde 1.000 TRL nominal degere sahip yeni senetleri mevcut ortaklarina yine
1.000 TRL’den kullandirarak, bir senet karsiliginda böylece 1.000 TRL fon temin edecekken, yeni
ortaklara daha yukari bir fiyattan senetleri satarak daha fazla fon temin etme olanagini elde
etmektedirler.
Yukarida bahsedildigi gibi sirketler Bedelli Sermaye Artiriminda genelde 1.000 TRL’lik nominal
degere sahip yeni senetleri yine 1.000 TRL karsiliginda mevcut ortaklarina kullandirmakla
beraber, bazi zamanlar daha fazla fon ihtiyaci içinde olan sirketler daha yüksek bir fiyattan
Rüçhan Hakkini mevcut ortaklarina kullandirma yoluna gitmektedirler.
Bedelli Sermaye Artirimi esnasinda sirketlerin gerek mevcut ortaklarina, gerekse yeni ortaklarina
primli fiyattan kullandirdiklari senetlerin primli kismi Bilanço’da özsermayenin Emisyon Primi
kalemine kaydedilmektedir.
Örnek:
ABC A.S. yapmis oldugu Bedelli Sermaye’de, mevcut veya yeni ortaklarina 1.000 TRL nominal
degere sahip beher hisse senedini 3.000 TRL fiyattan kullandirmistir. Bu durumda sirketin
yapacagi muhasebe islemi su sekilde yapilacaktir; ihraç edilen her yeni senet için ödenmis
Sermaye’ye 1.000 TRL, aradaki 2.000 TRL’lik fark ise Emisyon Primi kalemine kaydedilecektir.
Bu islemin muhasebe prensipleri ile gösterimi su sekilde olacaktir;
Kasa 3.000 TRL
Ödenmis Sermaye 1.000 TRL
Emisyon Primi 2.000 TRL
Bedelli Sermaye artiriminda ortaklardan fon talep edildiginden yukarida bahsedilmis idi. Bu fonu
ortaklarin özkaynaklarindan karsilamak durumunda olduklari gibi, sermaye artirim ile ayni
zamanlarda yapilan Temettü ödemelerinden (eger sirket temettü dagitirsa) elde edilen kaynaklar
ile bir kisminin veya tamaminin karsilanmasi da olasi bulunmaktadir. Bu durum Temettüden
yapilan Bedelsiz Sermaye Artirimina benzemektedir ve IMKB’ye kote sirketlerin çokça kullanilan
bir methoddur. Esasinda Temettüden dolayi direk olarak yapilabilen Bedelsiz Sermaye Artirimi
imkani da bu usülden hasil olmustur.
Bedelli Sermaye Artirimi sirketlerin Piyasa Degerlerini etkilemektedir. Bunu asagidaki örnek ile
daha iyi görebilme imkanina sahip olacagiz.
Örnek:
Bedelsiz Sermaye artirimina örnek olarak kullandigimiz XYZ A.S.’nin ayni cari piyasa
verilerinde bu sefer %50 Bedelli Sermaye yaptigini düsünelim. Sirket Rüçhan Haklarini 3.000
TRL’den kullandiriyor olsun.
Sirket %50 Bedelli Sermaye Artirimina gitmektedir, bu durumuda 100 milyar TRL’lik eski
ödenmis sermayesine (bire yarim oraninda, çünkü %50) 50 milyar TRL’lik yeni sermaye
eklenmektedir, böylece sirketin yeni sermayesi 150 milyar TRL olmaktadir. Fakat sirketin
kasasina 150 milyar (50 milyon yeni hisse senedi*3.000 TRL hisse basina rüçhan hakki bedeli)
girmektedir. Hisse Senedi sayisi da ödenmis sermayeye paralel bir sekilde artacaktir ve 150
milyon adet olacaktir.
Kasa 150 milyar TRL
Ödenmis Sermaye 50 milyar TRL
Emisyon Primi 100 milyar TRL
Sermaye artirimlari esnasinda hisse senetlerinin yeni fiyatlarini hesaplayan formülü kullanarak,
sirketimizin hisse senetlerinin eski 5.000 TRL’ye göre yeni fiyatlarini ve buna bagli olarakta
piyasa degerlerini bulabiliriz. Sirketimizin Temettü dagitmadigini ve Bedelsiz Sermaye Artirimi
yapmadigini bilmekteyiz, hisse senetlerin yeni fiyati asagidaki sekilde olacaktir;
Sirketin hisse senetlerinin yeni fiyati 4.333 TRL olarak hesaplanmakla beraber bu fiyati en yakin
fiyat araligina yuvarlarsak 4.350 TRL degerini buluruz. Hisse senedi sermaye artirimi sonrasi ilk
seansta bu fiyattan islem görmeye baslayacaktir. Bu yeni fiyat üzerinden sirketin Piyasa Degerini
hesaplayacak olursak (4.350 TRL*150 milyon adet senet) yeni 652.5 milyar TRL’lik piyasa degeri
buluruz. Yapilan sermaye artirimi islemi sirketin piyasa degerini 152.5 milyar TRL arttirmis
bulunmaktadir ve dikkat edilirse bu tutar (küsürat düzeltmesi de dikkate alinmali) sirketin
kasasina giren tutara esit olmaktadir.

Kategori: EKONOMİ

Etiket: , ,

652 izlenme

Yorum Yapın