Dünya, 2008
yılından beri ”1929 ekonomik buhranı”ndan bu yana en büyük ekonomik krizini
yaşarken, krizi en az hasarla atlatmaya çalışan Türk şirketleri yurt dışında
çıkan fırsatları ortaklıklar ve satın almalarla değerlendirmeye devam ediyor.
Krizin geldiği noktada değil bankalar ve kuruluşlar, devletlerin
iflasının konuşulduğu böyle bir ortamda Türk firmaları, yurt dışında bu yılın ilk
10 ayında toplam 1 milyar dolar tutarında 20-25 civarında satın alma
gerçekleştirdi.
Deloitte Türkiye Kurumsal Finansman Ortağı Başak Vardar, konuya ilişkin
AA muhabirine yaptığı açıklama bir şekilde Türk
şirketlerinin, yurt dışında şirket kurma veya satın alma yoluyla dışarıdaki
fırsatları takip ettiklerini, bu yatırımların portföye yeni marka katma, pazar ve
ürün çeşitliliği yaratma, rekabet avantajı sağlama gibi faydaları beraberinde
getirdiğini vurguladı.
Elektronik eşya üreticileri, lojistik şirketleri, inşaat firmaları,
seramik üreticileri, liman işletmecileri, tekstil perakendecileri, altyapı
firmaları gibi çeşitli şirketlerin yurt dışı yatırımlarının görüldüğünü belirten
Vardar, ”Bu yılın ilk 10 ayında Türk şirketleri yurt dışında toplam hacmi
yaklaşık 1 milyar dolar tutarında olan 20-25 kadar satın alma gerçekleştirdi.
Avrupa ülkeleri, Rusya, Güney Afrika gibi bölgelerde yatırımlar oldu. Türk
şirketlerinin en önemli avantajları, esneklikleri ve diğer pazarlara hızlı uyum
sağlayabilme kabiliyetleri… Ancak yeterli sermaye birikiminin olmaması
nedeniyle yurt dışındaki fırsatları tam olarak değerlendirdikleri de söylenemez”
şeklinde yorum yaptı.
-”2005 yılından sonra i Ernst & Young Türkiye Kurumsal Finansman Bölümü Başkanı Müşfik
Cantekinler ise Türk şirketlerinin, özellikle belli bir büyüklüğün üzerindeki
holding gruplarının yurt dışı yatırımlarının 2005 yılından sonra ivme
kazandığının gözle görülür bir gerçek olduğunun altını çizerek, artan yurt dışı
yatırımı miktarının Türkiye’ye gelen yabancı yatırımlarla paralellik arz
etmesinin de gözlemlenen bir durum olduğunu kaydetti.
Bu durumun son 15 yıldır artarak süregelen liberalleşme süreciyle beraber
yabancı yatırımın Türkiye’deki rekabet ortamını arttırması ve buna bağlı doğal
refleks şeklinde gelişen Türk şirketlerinin yurt dışı piyasalarda bazen teknoloji
ve bilgi, bazen de ucuz iş gücü ve yeni pazarlara erişim nedenleriyle yaptıkları
yatırım ve alımlarla açıklanabileceğini belirten Cantekinler, Dış Ekonomik
İlişkiler Kurulu’nun (DEİK) yaptığı araştırmaya göre, 2005 yılına kadar Türk
şirketlerinin yurt dışı yatırımları 1 milyar doları geçmezken, cirosu 100 milyon
doları geçen Türk şirketlerine bakıldığında, 19 şirket ve grubun yurt dışı
varlıklarının 31 milyar doları geçmiş durumda olduğunu hatırlattı.
-”Maliyet artışı komşularda yatırım iştahını artırdı”-
UniCredit Menkul Değerler A.Ş Ekonomisti Güldem Atabay da son birkaç
yıldır artan biyurt dışı yatırımlara yönelmesinin
çok net olarak görüldüğüne işaret ederek, Türk şirketlerinin hem yerli iş gücü
maliyetleri hem de diğer üretim maliyeti artışlarına paralel komşu ülkelerde
yatırım iştahlarını artırdıklarını vurguladı.
Sadece komşu değil, gelir düzeyi arttıkça gelişmiş ülkelere de bir
yönelimin söz konusu olduğuna dikkati çeken Atabay, ”TL’nin gücü de bunda önemli
etken. Krizle birlikte bu eğilimde kısmen de olsa bir azalma var. Merkez
Bankası’nın son 1 yıldır sürdürdüğü yeni kur politikasında TL’nin tekrar aşırı
değerlenmeyeceği varsayılırsa, önümüzdeki yıllarda bu trendin yavaşlaması
beklenebilir. Ancak, gelir açısından büyük sorunlar yaşamayan Türk şirketleri,
yeni ortaklıklar ve satın almalar yoluyla Avrupa krizinin yarattığı olanaklardan
da faydalanmayı deneyeceklerdir. Bu çerçevede çok da fazla bir azalış
beklenmemeli” şeklinde değerlendirme yaptı.
-Arçelik, Kale Grubu, Acıbadem…-
2011 yılında yurt dışında satın alma duyurusu yapan şirketler arasında
Arçelik, Kale Grubu, Acıbadem ile Yıldız Holding bünyesindeki Polinas
bulunuyor.
Arçelik, bu yılın Temmuz aey Afrika
merkezli Defy Appliances Ltd. şirketinin hisselerinin, Hollanda’da kurulu
iştiraki Ardutch B.V. tarafından satın alınması amacıyla hisselerin sahibi Franke
Holding AG ile hisse satın alma sözleşmesi imzaladığını, işlemin, 2,25 milyar
Güney Afrika Randı (ZAR) (yaklaşık 324 milyon dolar) şirket değeri üzerinden,
hisse devrinin gerçekleşeceği gün Franke Holding’e hisse bedeli olarak 1.594
milyon ZAR (yaklaşık 229 milyon dolar) ile Franke Holding’in şirkete sağlamış
olduğu sermaye benzeri kredinin temlik bedeli olarak 680 milyon ZAR (yaklaşık 98
milyon dolar) nakden ve peşin olarak ödenmek suretiyle gerçekleşeceğini
duyurmuştu.
Kale Grubu da İtalya’nın seramik üssü Sassuolo bölgesinde karo seramik
üretimi yapan, Edilcuoghi, Edilgres ve Campani markalarını bünyesinde barındıran
Fincuoghi şirketinin tamamını satın aldığını açıklamıştı.
Yıldız Holding de bu senenin başında yaptığı açıklama ile Türkiye’nin
”en büyük BOPP&CPP film üreticisi ve dünyada ”sektörünün önde gelen”
üreticilerinden biri olan Polinas Plastik Sanayi ve Ticaret A.Ş’nin İtalyan M&G
Group ile grup şirketlerinden Nuroll SpA’nın tüm hisselerinin satın alınması
konusunda anlaştığını bildirmişti.
Ticaret A.Ş ise Orka Holding’in
Makedonya’da sahip olduğu Sistina Medical ve Sistina Hospital’daki yüzde 50
hissenin 20 milyon avro bedel karşılığında alınmasına yönelik bir niyet mektubu
imzalandığını duyurmuştu.
-Sabancı, Doğuş ve Enka ilk üçte yer almıştı-
Bu arada, 2011 başında açıklanan ve Kadir Has Üniversitesi, Dış Ekonomik
İlişkiler Kurulu (DEİK), New York Columbia Üniversitesi Vale Center Columbia
(VCC) ile KPMG işbirliğiyle yapılan ”Çok uluslu Türk Şirketleri” araştırmasına
göre, çok uluslu Türk şirketlerinin doğrudan yurt dışı mal varlıkları 31 milyar
402 milyon dolar, yurt dışı satış hacmi ise 14 milyar 726 milyon dolar
düzeyindeydi.
Söz konusu araştırmada, 74 milyar 300 milyon dolar olan toplam varlığının
8 milyar 51 milyon doları yurt dışında olan Sabancı Holding, bu hacimle Türk
şirketlerin yurt dışı yatırımlarında ilk sırada, toplam 12 ülkede 21 iştiraki
bulunan ve 28 milyar 507 milyon dolar olan toplam varlığının 6 milyar 357 milyon
doları yurt dışında bulunci sırada yer almıştı.
Sıralamada, 7 milyar 45 milyon dolar olan toplam varlığının 3 milyar 195
milyon doları yurt dışında bulunan Enka ise üçüncü sırada yer alan şirket
olmuştu.
Koç Holding de bu araştırmada 7. sırada yer alırken, Turkcell, Şişecam,
Tekfen, Doğan Holding, Alarko Grup, TAV Holding, Zorlu Enerji Grup, Eczacıbaşı
Holding, Borusan Holding, Yıldız Holding, Eroğlu ve Çelebi Holding de yurt dışı
yatırımlarıyla öne çıkan Türk grup ve şirketler arasında bulunuyor.
AA